رفتن به نوشته‌ها

برچسب: حافظه جمعی

تاریخ شفاهی مردم‌محور از دیدگاه مایکل فِریش

تاریخ شفاهی در راستای ثبت تاریخ مردم، از قابلیت تأیید و تحکیم هویت فردی و جمعی برخوردار است؛ هویتی که در گذشته نادیده گرفته می‌شد و با تبیین تاریخ از بالا،‌ منعکس‌کنندة دیدگاه صاحبان قدرت بود. با جای گرفتن تاریخ شفاهی در دایرة توجه انسان‌شناسان، جامعه‌شناسان و مورخان تاریخ اجتماعی،‌ تجربیات مردم عادی ثبت‌وضبط شد و روایت‌های مردمیِ برآمده از این مصاحبه‌ها با سازوکار این روش پژوهشی به روایت‌های جمعی بدل شد.

از پیشگامان اجرای طرح‌های تاریخ شفاهی مردم‌محور، می‌توان مایکل فِریش، استاد تاریخ دانشگاه بوفالو در نیویورک را نام برد که در فواصل سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۶ سردبیر مجلة تاریخ شفاهی و در سال‌های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ رئیس انجمن تاریخ شفاهی بود. او کتاب‌ها و مقالات متعددی در زمینة ضرورت بازخوانی تاریخ مردم و دستیابی به فهم صحیح از واقعیت‌های تاریخی از روزن مصاحبه‌های تاریخ شفاهی منتشر کرده است. برخی از مؤلفه‌های حائز اهمیت در این زمینه که از میان گفته‌ها و نوشته‌های فِریش استنباط می‌شود، بدین شرح است:

  • تاریخ مردم بخشی مهم از حافظة جمعی به شمار می‌آید. این حافظه نه‌تنها شامل وقایع و رخدادها بلکه دربر دارندة احساسات و تجربیات روزمرة مردم است.
  • تاریخ شفاهی ابزاری مناسب برای توانمندسازی و قدرت‌دهی به گروه‌های حاشیه‌نشین و غایب در اسناد مکتوب است.
  • داده‌های تاریخ شفاهی برای حرکت از «قاعده به رأس» یا به عبارتی از مردم عادی به صاحبان قدرت بیشترین کاربرد را دارد.
  • به‌کارگیری تاریخ شفاهی در پژوهش‌های اجتماعی به‌منظور شنیدن صداهای خاموش جامعه، نوعی کنش اجتماعی است که به «مرجعیت مشترک» میان مصاحبه‌کننده و راوی می‌انجامد.
  • شایسته است از بازتاب سطحی روایت‌های مردمی پرهیز کرد. با تفسیر و تحلیل گفته‌های مصاحبه‌شوندگان، اطلاعات مستند و جامعی در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.
  • با بهره‌مندی از روش‌های تحلیل مضمون یا روایت‌شناسی، و نیز نرم‌افزارهای کدگذاری و تحلیل داده‌های کیفی، الگوها و مفاهیم اجتماعی منحصربه‌فردی استخراج می‌شود.
نظرات بسته شده است

معرفی نشریات و مجموعه مقالات تاریخ شفاهی (۳۰)

«تاریخ شفاهی و خاطرات عمومی»

کتاب «تاریخ شفاهی و خاطرات عمومی» با ویراستاری پائولا هامیلتون[1] و لیندا شاپِس[2]، نخستین‌بار سال ۲۰۰۸ از سوی انتشارات دانشگاه تِمپل در فیلادلفیا منتشر شد و ویراست دوم آن سال ۲۰۱۵ نشر یافت. هامیلتون دانشیار تاریخِ دانشگاه فناوری سیدنی و سردبیر نشریة مطالعات تاریخ عمومی، و شاپِس مورخ مرکز مطالعات تاریخی پنسیلوانیا و سردبیر نشریة مطالعات تاریخ شفاهی است. این کتاب بر اساس تحلیل طرح‌های تاریخ شفاهی مردم‌محور و تفسیر روایت‌های‌ گروه‌های مختلف از روزن مصاحبه‌های تاریخ شفاهی نگاشته شده و روش‌های گردآوری و تحلیل کیفی داده‌های شفاهی و نیز چالش‌ها و فرصت‌های پیشِ روی تاریخ شفاهی‌نگاران را تبیین می‌کند.

مجموعه‌ مقالات تاریخ شفاهی و خاطرات عمومی مشتمل‌است بر سه فصل که در هر فصل پس‌از مقدمه‌ای کوتاه راجع‌به موضوع، پنج مقاله جانمایی شده است. فصل اول با عنوان «ایجاد میراث مشترک»، بر کاربرد تاریخ شفاهی در مؤسسات رسمی و دولتی متمرکز است. تاریخ شفاهی و شکل‌دهی به حافظة جمعی در سنگاپور، تاریخ شفاهی بومیان کانادا و تاریخ شفاهی موزه‌ها از جمله مقالات مندرج در این فصل است. فصل دوم با عنوان «بازآفرینی هویت و جامعه»، بر مبنای رویکردهای غیررسمی و اغلب محلی نگاشته شده است. از جمله مقالات این بخش می‌توان به تاریخ شفاهی میراث ژاپن و تاریخ شفاهی لاتین‌تبارها در سانفرانسیسکو اشاره کرد. فصل سوم با عنوان «تغییر بیافرینید»، به افق‌های پیشِ روی تاریخ شفاهی در مطالعات فرهنگی اشاره دارد. طرح‌های دانش‌آموزی در مورد مهاجرت و تاریخ شفاهی افراد بی‌خانمان در فیلادلفیا از جمله مقالات این فصل است.

از منظر نویسندگان مقالات، خاطرات عمومی به روایت‌هایی اطلاق می‌شود که به‌جای تأکید بر زندگی شخصی افراد، به جنبه‌های اجتماعی، فرهنگی و تاریخی زندگی آنها می‌پردازد. این نوع خاطرات معمولاً شامل تجربیاتی است که تأثیر گسترده‌ای بر جامعه داشته‌اند و به‌عنوان بخشی از حافظة جمعی شناخته می‌شوند. تاریخ شفاهی با گردآوری و تحلیل این خاطرات، به حفظ و انتقال آنها به نسل‌های آینده کمک می‌کند و به درک بهتر تاریخ و فرهنگ جامعه یاری می‌رساند.

نکتة مهم دیگری که موردِ نظر تاریخ شفاهی‌نگاران این مجموعه بوده، توجه به ارتباط تنگاتنگِ تاریخ شفاهی و حافظة تاریخی است. حافظة تاریخی نقش مهمی در ساختاربندی هویت فرهنگی جوامع دارد زیرا به افراد حقیقی و حقوقی امکان می‌دهد تا گذشتة خود را به یاد آورده و آن را در چارچوب هویت جمعی حفظ نمایند. این حافظه شامل داستان‌ها و گزارش‌هایی است که از نسل‌های گذشته منتقل شده و افراد و جوامع از طریق بازگو کردن آنها تعلق و ارتباط بیشتری با گذشته پیدا می‌کنند. در واقع به‌عنوان ابزاری برای مقاومت در برابر فراموشی عمل می‌کند.

مجموعه مقالات تاریخ شفاهی و خاطرات عمومی با ایجاد پیوند میان تاریخ شفاهی و مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی به پژوهشگران تاریخ شفاهی و علاقه‌مندان مطالعات فرهنگی کمک می‌نماید تا با بهره‌مندی از ابزارها و روش‌های مناسب، تاریخ را از منظر دیدگاه‌های مختلف و با تکیه بر روایت‌های شخصی بازنمایی کنند.


[1] . Paula Hamilton

[2]. Linda Shopes

نظرات بسته شده است