«مکتب سقاخانه» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جریان‌های هنری معاصر ایران، در دهه ۱۳۴۰ شکل گرفت؛ دوره‌ای که هنرمندان نوگرا به دنبال یافتن هویتی مستقل و بومی در دل هنر مدرن بودند. این جنبش تلاشی بود برای پیوند میان عناصر سنتی و مذهبی مانند نمادهای عاشورایی و شبیه‌خوانی با زبان و تکنیک‌های هنر نوین جهانی. هنرمندانِ بنیان‌گذار این مکتب، با الهام از فرهنگ عامه، مذهب و سنت‌های تصویری ایرانی، سعی در خلق آثاری داشتند که هم اصالت ایرانی داشته باشد، و هم با استانداردهای هنر مدرن قابل گفت‌وگو باشد.
قباد شــیوا، طراح گرافیک، صاحبِ مکتب گرافیک ایرانــی در دایره‌المعارف بریتانیکا، مدیــر هنری و طــراح محیطی که با بیش از پنج دهه حضور پویا در طراحی گرافیک نقش مؤثری در اعتلای این هنر داشته است، از علاقهمندان آثار خلق‌شده در مکتب سقاخانه است. او که تحصیلاتش را در رشته نقاشی دانشکدة هنرهای زیبای دانشگاه تهران با تهیه مجموعه‌ای از عکس‌های مراسم تعزیه در شهرهای مختلف ایران به سرانجام رسانده بود، در سال ۱۳۵۶ با طراحی پوستر نمایشگاه آثار هنرمندان پیشرو در مکتب سقاخانه به‌منظور افتتاح موزه هنرهای معاصر تهران، برای نخستین‌بار تکنیک سه‌بعدی را در طراحی آن به‌کار گرفت.
او در مصاحبة تاریخ شفاهی که با عنوان «شیدایی و شیوایی» منتشر شده است، روایتی دقیق از بستر شکوفایی مکتب سقاخانه ارائه می‌دهد و به شرح چگونگی شکل‌گیری آن و تأثیرپذیری از فضاهای سنتی و مذهبی و چالش‌های پیشِ روی این جریان در جامعه هنری آن سال‌ها می‌پردازد.
استاد شیوا در طراحی پوستر این نمایشگاه با استفاده از تکنیک‌های خلاقانه، فضایِ بصریِ متناسب با روح آثار سقاخانه خلق کرد. او در این طراحی، به‌جای استفاده از تصاویر مستقیم، به سراغ فرم‌های انتزاعی و ترکیب‌بندی‌های خاص رفت و با بهره‌گیری از رنگ‌های خاکی و تیره، و همچنین ایجاد بافت‌های تصویری، توانست حس و حال آثار هنرمندان سقاخانه را به مخاطبان منتقل کند. نکته قابل توجه در این طراحی، استفاده هوشمندانه از فضای خالی و ایجاد تعادل میان عناصر بصری بود که نشان‌دهنده تسلط شیوا بر اصول گرافیک مدرن و در عین حال درک عمیق او از هنر سنتی ایران است.
روایت قباد شیوا از مکتب سقاخانه، روایتی است مبتنی بر تجربه زیسته و تحلیل هنری. او به جای ارائه تعاریف کلیشه‌ای، به جزئیات شکل‌گیری این جریان، ارتباطات انسانی میان هنرمندان و بسترهای اجتماعی آن می‌پردازد؛ نگاهی که سرشار است از اصالت، خلاقیت و درک عمیق از زبان بصری. شیوا با بهره‌مندی از فرم‌های ارگانیک، رنگ‌های شاد و تخت، و استفاده نوآورانه از خط شکسته نستعلیق، موفق شد زبانی بصری خلق کند که هم ریشه در سنت دارد، و هم با معیارهای گرافیک مدرن جهانی همخوان است. این پوستر نه‌تنها یک اثر گرافیکی برجسته است، بلکه در جایگاه یک سند تصویری، گویای پیوند میان هنر نوگرا و سنت‌های تصویری ایرانی قلمداد می‌شود که مکتب سقاخانه نمایندة آن است.
نظرات بسته شده است