«از نگاهِ یک زن: تاریخ شفاهی زنان در عربستان»
«از نگاهِ یک زن»[1] عنوان طرحی است که سال ۲۰۲۰ بهمنظور شناسایی و تحلیل دنیای زنان در عربستان توسط کارمَن وینکِل[2] و لورا اِستراچان[3]، استادان دانشگاه شاهزاده محمدبن فهد به اجرا درآمد. در این طرح که بهصورت پژوهش دانشجویی تعریف شد، ۲۵۰ دانشجوی دختر مشارکت داشتند و با مادر، مادربزرگ و سایر زنانِ خانواده مصاحبه کردند. مصاحبهها به دو روش فردی و گروهی انجام شد. ابتدا با تکتک زنان مصاحبه کردند و بعد آنان را در جمعهای کوچک و بزرگ گرد هم آوردند تا ابهامات موجود در مصاحبههای فردی برطرف و صحتسنجی شود. در ضمن فرآیند پردازش دادهها با کمک فناوریهای نوین انجام شد و مصاحبهها پساز پیادهسازی به انگلیسی ترجمه شدند.
از نگاهِ یک زن از معدود طرحهایی به شمار میآید که به تحقیق در مورد زندگی زنانِ عربستانی پرداخته و در بسیاری از موضوعات، دادههای منحصربهفردی تولید کرده است. به دلیل اینکه مجریان از سالها پیشاز اجرای طرح در عربستان زندگی میکردند و با فرهنگ و آدابورسوم زنان کاملاً آشنایی داشتند، دانشجویان را به درستی راهنمایی کردند تا بتوانند بستههای پرسشی متنوعی در ارتباط با زندگی روزمره و تجربیات زنان تهیه نمایند. زنان از خلال این روایتها محدودیتهای جامعة سنتی عربستان را تشریح کردند، از آموزشوپرورش زنان در دهههای مختلف گفتند، فرصتهای شغلی برای زنان را واکاوی کردند و از عوامل مؤثر بر رضایتمندی از زندگی سخن به میان آوردند.
قابلیتهای تاریخ شفاهی دختران جوان را تشویق کرد تا با سفر به گذشته و شنیدن خاطرات زنان دنیای آنان را کشف کنند؛ زنانی که تا دو دهه پیش از صحنة روایتها غایب بودند و تجربیات آنان بیاهمیت تلقی شده و نادیده گرفته میشد. همچنین زنان را تشویق کردند تا از خودسانسوری پرهیز کنند و هر آنچه به تجربه دریافتهاند، به زبان بیاورند. این طرح به دلیل توانمندسازی دختران برای کشف گذشته، پرورش تفکر انتقادی در دانشجویان، آموزشِ تحقیقات میدانی و تحلیل محتوای کیفی مصاحبهها بهعنوان یکی از طرحهای شاخص در خاورمیانه شناخته شد.
[1].Through the eyes of a woman
[2] . Carman Winkel
[3] . Laura Strachan