رفتن به نوشته‌ها

تولد فرهنگنامة کودکان و نوجوانان به روایت منصوره راعی

طرح پایه‌گذاری نهادی برای پیشبرد ادبیات کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۳۹، از سوی توران میرهادی و با هم‌فکری لیلی ایمن (آهی) مطرح شد. این پیشنهاد با چند تن از استادان، نویسندگان و کارشناسان به رایزنی گذاشته شد و به تأسیس شورای کتاب کودک انجامید. شورا در نخستین همایش در ۱۳۴۲، تألیف و انتشار فرهنگنامه‌ای برای کودکان و نوجوانان ایرانی را مطرح کرد. به همین سبب با بهره‌گیری از تجربه‌های دایره‌المعارف‌نویسان،‌ برخورداری از دانش کارشناسان، با تکیه بر کار داوطلبانه و نیز دریافت مبلغی از سهم الارث همسر توران میرهادی، پائیز ۱۳۵۸ تدوین «فرهنگنامة کودکان و نوجوانان» را آغاز کرد. سال ۱۳۷۱ نخستین جلد فرهنگنامه به دست فرزندان این سرزمین رسید و از آن زمان،‌ روند تدوین این کتاب مرجع همچنان ادامه دارد و تاکنون جوایز متعددی از جمله جایزة کتاب سال (۱۳۷۷) و جایزة ترویج علم (۱۳۷۹) را به خود اختصاص داده است.

منصوره راعی،‌ متخصص تعلیم‌وتربیت و عضو هیئت مدیرة شورای کتاب کودک، یکی از پنج‌نفری بود که نخستین حلقة تولد فرهنگنامه را شکل دادند و از آن زمان به بعد،‌ در نقش نویسنده، ویراستار و عضو شورای مشورتی و اجرایی با فرهنگنامه همکاری داشت. او در کتاب «راه روشن» ضمن اشاره به نحوة شکل‌گیری هستة اولیه تدوین فرهنگنامه، پایه‌گذاری بنیان‌های حیاتی برای تهیة یک اثر مرجع با طیف گسترده‌ای از خوانندگان را تشریح کرده است.

زنده‌یاد راعی از یک‌سو مدیریت و ابتکار توران میرهادی را در زمینة تدوین و انتشار فرهنگنامه مؤثر می‌داند، و از سوی دیگر بهره‌مندی از مشاورة‌ متخصصان موضوعی و کارشناسان آموزش‌وپرورش را در تبدیل آن به اثری قابل اتکا برای کودکان و نوجوانان مطلوب ارزیابی می‌کند. به بیان او، فرهنگنامه با الهام از تاریخ و فرهنگ ایران تهیه می‌شود و مقالات مندرج در آن علاوه‌بر صحت و دقت و به‌روز بودن اطلاعات، دو ویژگی دارند: «جامعیت هر مبحث» و «نگاه از ایران به جهان».

علاوه‌بر این فرهنگنامه را کتابی برای همة اعضای خانواده معرفی می‌کند که والدین با خوانش مقالات برای کودکان، آنان را به یادگیری دقیق و علمی علاقه‌مند نمایند. در ضمن سیاست‌گذاری صحیح در گزینش مدخل‌ها را از ابتدای تهیة فرهنگنامه به‌عنوان یک عامل زیربنایی حائز اهمیت قلمداد می‌کند و اینکه هر چه گذشت، معیارهای تهیة مقالات دقیق‌تر و شسته‌رفته‌تر شد. او هر کدام از مجلدات فرهنگنامه را دارای ویژگی‌های خاصی می‌داند که کتاب‌های بسیاری را درون خود جای داده‌اند.

منتشر شده در بزرگداشت یاد و نام اساتید